1941 – 70 godina kasnije

1941

Njihova Kraljevska Visočanstva Prestolonsalednik Aleksandar i Princeza Katarina otvorili su danas izložbu „1941 – 70 godina kasnije“ u Belom Dvoru. Izložba je priređena povodom obeležavanja 70. godišnjice početka Drugog svetskog rata na teritoriji bivše Jugoslavije, a organizovana je u saradnji sa Institutom za savremenu istoriju i uz podršku Arhiva Jugoslavije.

Na ceremoniji otvaranja prisutnima su se obratili NJ.K.V. Prestolonaslednik Aleksandar, g-din Dušan Babac, član Krunskog veća i Prof. dr Momčilo Pavlović, direktor Instituta za savremenu istoriju.

U svom govoru, Prestolonaslednik je istakao: „Večeras, ovde u Belom Dvoru otvaramo jednu malu izložbu. Malu po obimu, ali sa velikom temom i značenjem. Hoćemo da se podsetimo ljudi, dokumenata, svedočanstva, i perioda koje su obeležili događaji s početka 1941. godine, kao što je potpisivanje Trojnog pakta, uzaludni napori da se izbegne uključivanje u rat koji je već besneo širom Evrope i dobrim delom sveta, pa sve do početka invazije i rasparčavanja Kraljevine Jugoslavije i njenih naroda. Ukratko, tema ove izložbe je kraj jedne ere i nastanak novog društva i sveta koji je upravljao našim životima u sledećih 70 godina. Gotovo svako od nas ima svoju istinu o ovim događajima, svoje razumevanje i svoje viđenje.“

Zatim se gostima obratio g-din Dušan Babac, koji je istakao: „Na ovoj izložbi ćemo videti po prvi put u našoj zemlji uniforme slobodnih jugoslovenskih oficira, koji su bili deo savezničkih snaga. Slobodni jugoslovenski vojnici borili su se rame uz rame sa slobodnim jedinicama Holandije, Belgije, Francuske, Poljske, Čehoslovačke, čije su zemlje u to vreme bile pod okupacijom. Iz današnjeg ugla gledanja, u Jugoslaviji se nije dogodilo ništa drugačije nego u svim ovim pomenutim državama gde su šefovi država sa vladama i svom raspoloživom vojnom efektivom izbegli kod Britanaca, u to vreme jedinih saveznika koji su na tlu Evrope pružali otpor nemačkoj vojnoj sili. Ako hoćete, tada se zapravo nije dogodilo ništa suštinski drugačije nego za vreme albanske golgote u Prvom svetskom ratu. Jedino što je zbog bitno drugačijih okolnosti, načina ratovanja i rasporeda na mapi Evrope, bilo moguće evakuisati mnogo manju vojnu efektivu.“

Ranije danas održani su i okrugli sto i konferencija za štampu, posle koje je Njegova Svetost Patrijarh srpski Gospodin Irinej služio pomen žrtvama tragičnih događaja 1941. godine u Kraljevskoj kapeli Svetog Andreja Prvozvanog.

Postavka izložbe ne bi bila moguća bez svesrdne pomoći Instituta za savremenu istoriju, Arhiva Jugoslavije, Istorijskog muzeja Srbije, Vojnog muzeja Beograda, Muzeja jugoslovenskog vazduhoplovstva, Gradske biblioteke grada Beograda, Narodne biblioteke, arhiva Filmskih novosti, Zadužbine Kralja Petra sa Oplenca i Maketarskog kluba Beograd.