Avgust 2013. – Portret Marije od Modene engleske kraljice supruge Džejmsa II

0

Portret Marije od Modene engleske kraljice supruge Džejmsa II

Škola Godfrija Knelera (1626 -1723)

Ulje na platnu

Inv. No. 143/01

100cm x 126cm

17. vek

Beli dvor

Portret predstavlja Mariju od Modene (1658-1718), englesku kraljicu i suprugu Džemsa II. U okviru likovne zbirke Dvorskog kompleksa predstavlja jedini ženski vladarski portret. Na osnovu dosadašnjih istraživanja pretpostavlja se da je ovaj portret ušao u kolekciju pre 1951. Godine.

Reč je o verziji originalnog krunidbenog portreta u punoj figuri koji Godfri Kneler (Godfrey Kneller) slika da bi obeležio krunisanje Marije od Modene (princeze d’Este) i engleskog kralja Džejmsa II.

Marija od Modene rođena je u italijanskoj vojvodskoj porodici d’Este. Godine  1673. Postala je  druga žena Džejmsa vojvode od Jorka, a 1685. Džejms nasleđuje svog brata Čarlsa II na prestolu Engleske. Tada se i Marija od Modene kruniše za englesku kraljicu što je ovaj portret ovekovečio. Vladavina Džejmsai Marije nije bila dugog veka. Njihov vatreni katolicizam u protestantskoj Engleskoj je samo jedan od razloga izbijanja revolucije 1689. godine tokom koje su svrgnuti sa trona. Marija od Modene i Džejms II odlaze u izgnanstvo u Francusku gde će pod zaštitom Luja XIV biti sve do smrti. Iz tih razloga Marija od Modene je u istoriji ostala poznata i kao „izgnana kraljica“ ili „prekomorska kraljica“ kako su je idealizovale njene katoličke (jakobinske) pristalice u Britaniji.

Originalni krunidbeni portret je nestao u revoluciji 1689. godine, ali postoje dve kopije: jedna u tehnici ulja na platnu u gradskoj kući u Grejt Torningtonu u Engleskoj, a druga u tehnici bakroreza koju Jan Faber  sa manjim izmenama 1740. godine radi po Knelerovom portretu u propagandno-komemorativne svrhe.

Za razliku od oficijelnog portreta u punoj figuri, portret Marije od Modene iz dvorske likovne zbirke, prikazuje englesku kraljicu u tri-četvrt figuri. Ostali elementi poput vladarskih insignija ukazuju na zvanični krunidbeni portret. Marija od Modene predstavljena je blago okrenuta ka posmatraču, ponosnog vladarskog držanja. Levom rukom ovlaš pridržava kraljevski plašt, dok desnu drži na jabuci tom simbolu sveta među vladarskim insignijama, i na taj način usmerava posmatračevu pažnju na ostale insignije skiptar i krunu Engleske koji su postavljeni na malom stolu pored kraljice. Marija od Modene je predstavljena u raskošnoj krunidbenoj odeždi koja ima istu ulogu legitimizacije njenog novog položaja kao i zvanične insignije vlasti.

Iako je manjih dimenzija, odlike ovog portreta ukazuju da je on imao funciju zvaničnog krunidbenog porteta i da pripada nizu redukovanih portreta koji su nastajali kao porudžbine za javne oficijalne prostore ili su davani kao diplomatski pokloni.

Godfri Kneler (Godfrey Kneller) 1626-1723

Godfri Kneler je rođen u Nemačkoj. Umetničko obrazovanje je stekao prvo u Amsterdamu a onda u Italiji. Godine 1676. se trajno nastanjuje u Engleskoj gde zahvaljujući prijateljstvu sa Vojvodom od Monmauta ulazi u visoke dvorske i aristokratske krugove. Veoma obrazovan i komunikativan veoma brzo postaje uspešan kao portretista engleske aristokratije. Tako veliki uspeh omogućava mu da osnuje veliku radionicu koja po svojim dimenzijama i ogromnoj produkciji se često naziva fabrikom umetničkih dela. Standardni proizvod ove fabrike je često bio vrlo rigidni suvoparni portret, dok sama dela samog Kenlera predstavljaju neke od najlepših remek-dela portretne umetnosti toga doba.

IMG_5659w IMG_5663w IMG_5669w IMG_5680w