Januar 2013. – Mrtva priroda sa tikvom i draperijom

0 - Copy

Ulje na platnu

Dimenzije: 194,5 x 130 cm

inv. br. 83/01

1955. godina

Kraljevski dvor

Slika Mrtva priroda sa tikvom i draperijom jedna je od tri slike Marka Čelebonovića koji se nalaze u Likovnoj zbirci Dvorskog kompleksa na Dedinju. Zajedno one predstavljaju različite tematske celine kojima se ovaj slikar bavio. Mrtvu prirodu Čelebonović je naslikao 1955. godine. U kolekciju stiže posredstvom otkupa Kabineta Predsednika Republike nakon 1955. godine, a trenutno se čuva u depou Kraljevskog dvora.

Marko Čelebonović je neretko inspiraciju za svoja dela nalazio u svakodnevnom životu, u kompozicijama kućnog enterijera, kao što se vidi na slici Mrtve prirode iz Likovne zbirke dvorova na Dedinju. Na njoj vidimo različito voća i kuhinjske predmete raspoređene na stolu, koji ujedno određuje i ograničava prostor slike. U prvom planu crvena draperija obmotava posudu nejasnog sadržaja, verovatno neočišćenih oraha. Iza se po horizontali ređaju prazan tanjir, tanjir sa voćem, zeleni bokal, a u poslednjem nizu su pravougaona ploča naslonjena na zid, tikva i stakleni bokal.

Forme predmeta su jasno oivičene senkama ali je detaljna obrada zanemarena u korist boje. Na slici preovlađuju zemljani tonovi, u odnosu na njih crvena draperija u prvom planu i narandžasta tikva u zadnjem ističu se kao glavni bojeni akcenti, povezani dinamikom raštrkanog voća i bokala postavljenih između. Jedini predmet koji remeti ravnotežu kompozicije opterećujući levu polovinu slike je pravougaona ploča postavljena iza crvene draperije. Čelebonovićeva Mrtva priroda je nasumični isečak kuhinjskog enterijera pre nego iscenirana postavka, ona je odraz trenutne inspirisanosti jednostavnim predmetima prikazanim unutrašnjim okom umetnika.

Od svih slikarskih žanrova mrtva priroda je od strane kritičara i teoretičara dugo zanemarivana kao „niže“ slikarstvo, slikarstvo kome nedostaje narativa i plemenitost i kao odraz čisto tehničkog majstorstva. Mrtva priroda – crtež ili slika voća, cveća i različitih kućnih predmeta najčešće raspoređenih po stolu, viđena je kao čista replika ne-prirodnih objekata, koja kao takva ne zahteva imaginaciju umetnika. Istorijski gledano kompozicije mrtve prirode su prvo imale čisto dekorativnu ulogu, zatim su postale dodatak portretima ili figuralnim kompozicijama, potom nosioci staleških i simbolički obeležja, da bi u 16. veku počele svoj put osamostaljenja prvo u delima holandskih, engleskih i španskih umetnika. Nesuglasica među teoretičarima o značaju mrtve prirode produbljena je na prelazu iz 19. u 20. vek specifičnim pristupom ovoj tematici od strane slikara impresionizma ali i različitih umetničkih pravaca poznog impresionizma i moderne. Ovi umetnici pokazali su da mrtva priroda umetniku dozvoljava kontrolu nad slikanim predmetom i mogućnost da istraživanjem odnosa kako u formalnom tako i kolorističkom smislu razume ali i kreira strukturu slike.

Marko Čelebonović je svoj talenat za slikarstvo otkrio 30-ih godina prošlog veka kada je kao diplomirani pravnik otišao u Pariz na dodatno školovanje. U Parizu je dobio prve lekcije o slikarstvu, a manir je razvio na jugu Francuske, u Sen Tropeu. Kao umetnik sazreo je sa svojim francuskim ali i jugoslovenskim kolegama. U Čelebonovićevom slikarskom opusu preovlađuju teme kao što su portreti, figuralne i predmetne kompozicije intimnog kućnog života, pejsaži i mrtve prirode. Iako je inspiraciju nalazio u konkretnim figuralnim i prostornim kompozicijama u tehničkom smislu davao je primat kolorističkoj obradi često ugrožavajući strukturu forme. Izlagao je na brojnim grupnim i samostalnim izložbama u Jugoslaviji i svetu. Kao profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu svoja znanja i sentiment prenosio je i na mlade generacije jugoslovenskih slikara.

IMG_1694m - Copy IMG_1704m - Copy