Novembar 2013. – Portret Jelisavete Trubeckoj

Untitled-1

Nepoznati autor, (kopija prema Francu Ksavijeru Vinterhalteru) (Franz Xavier Winterhalter)

ulje na platnu

73,5 x 62 cm

1859.godina

inv. br. 131/01,

Kraljevski dvor

Portret nepoznate Devojke sa bisernom ogrlicom pripada umetničkoj zbirci Dvorskog kompleksa. Detaljnija istraživanja porekla slike otkrila su da je portretisana devojka ruska plemkinja Jelisaveta Trubeckoj, a delo je kopija reprezentativnog portreta u celoj figure ove plemkinje koji je radio Franc Ksavijer Vinterhalter.  Reč o  slici nastaloj redukovanjem originalnog zvaničnog portreta po porudžbinni. Takva praksa bila je prisutna u  visokim slojevima XVIII i XIX veka. Kao i u slučaju državnih portreta, kopija je najčešće naručivana kao diplomatski ili lični poklon od najvišeg značaja. Poklanjanje sopstvenog lika bilo je simbol odanosti vladaru a samim tim i odanosti državi. U aristorkatskim krugovima poklanjanje sopstvenog portreta imalo je dvostruku funkciju, bilo je izraz naklonosti i imalo je ulogu vizuelnog suvenira namenjenog najbližim članovima porodice.

Jelisaveta Jesperovna Trubeckoj (1834-1918) bila je predstavnica jedne od najuglednijih i najmoćnijih ruskih prinčevskih porodica. Godine 1865. udaje se za Alekseja Demidofa, i njihova ćerka Aurora Demidof da San Donato kasnije će postati supruga Arsena Karađorđevića i majka kneza Pavla Karađorđevića. Upravo ova porodična veza navodi nas na pretpostavku da je slika kupljena pre 1946. godine u vreme kneza Pavla. Na originalnom portretu Franca Ksavijera Vinterhaltera iz 1859. godine (danas u privatnoj kolekciji) čija se redukovana kopija nalazi u kolekciji Dvorskog kompleksa, Jelisaveta Trubeckoj je prikazana kao mlada elegantna plemkinja polovine XIX veka. Izdužena delikatna figura, graciozni pokret glave i ruku odaju rafinman koji je priličio princezi Trubeckoj. Zanimljiva je činjenica da Vinterhalter ovaj portret radi kao kopiju fotografskog portreta (koji se danas čuva u Muzeju Orsej) iz iste godine, dela Andrea Ežena Deziderija jednog od najznačajnijih francuskih fotografa XIX veka. Vinterhalter verno preuzima i raskošnu frizuru i haljinu Jelisavete Trubeckoj, dok bujni vrt u kojem je ona fotografisana pretvara u imaginarnu silku arkadijske prirode. Poput najboljih Vinterhalterovih portreta, portret Jelisavete Trubeckoj je blistava predstava idealizovane lepote, gde se lik mlade plemkinje pretapa u sliku večne stanovnice Arkadije. Iako je slika u kolekciji samo jedan mali segment Jelisavetinog lika, ipak se na njemu vidi odblesak raskoši originalnog portreta.

Franc Ksavijer Vinterhalter (Franz Xavier Winterhalter) (1805-1873), slikar i litograf, rođen je u Menzenšvandu na Švarcvaldu. Od 1824. studira na minhenskoj akademiji i radi u litografskom zavodu Ferdinanda Pilotija reprodukujući slike holandskih, flamanskih i italijnskih majstora. Godine 1828. postaje učitelj slikanja u Karlsrue i počinje svoju karijeru kao portretista. Godine 1834. odlazi u Pariz i ubrzo stiče naklonost Luja Filipa što mu omogućava pristup najvišim krugovima evropske aristokratije. Ubrzo postaje omiljen dvorski i plemićki slikar i jedan od najtraženijih portretista svoga doba. Dobijao je ponude sa svih evropskih dvorova i među najčuvenijim su portreti kraljice Viktorije i Napoleona III. Njegovi portreti, naslikani u duhu bidermajera sa velikom idealizacijom portretisnih, bili su dugo vremena model za repreznetativni aristokratski portret.

IMG_2010m