Saopštenje

DANAS, 26.05.03

U Hramu svetog Save u subotu Vladika Nikolaj zvanicno svetitelj SPC

    Beograd - Na svetoj arhijerejskoj liturgiji koju je u subotu, na praznik svetih slovenskih prosvetitelja Kirila i Metodija, patrijarh srpski Pavle sluzio u prepunom Spomen hramu svetog Save na Vracaru, sa saborom srpskih arhijereja iz otadzbine i dijaspore, svestenstvom i monastvom cele SPC, vladika Nikolaj (Velimirovic), episkop zicki i ohridski, zvanicno je kanonizovan za svetitelja i unet u kalendar svetih SPC. Na bogosluzenju je procitana saborska odluka da se vladika Nikolaj koji je, kako je receno, "Boga proslavio svojim zivotom i delima" proglasi za svetitelja radi "duhovnog dobra i sveukupnog napretka nase pomesne Crkve i cele jedne Svete saborne i apostolske crkve".
    Prvi put zvanicno, po blagoslovu najvisih crkvenih vlasti na liturgiju je uneta ikona, a tokom sluzbe takodje prvi put pevani su tropar i kondak (crkvene pesme) vladiki Nikolaju, koga narod u Srbiji, vec vise decenija smatra svetim.

Slavljenje 18. marta i 3. aprila

  Sabor SPC je u poslednjih 12 godina od prenosa mostiju vladike Nikolja vise puta razmatrao pitanje njegove kanonizacije, ali je odluka jednoglasno doneta i objavljena na ovogodisnjem redovnom majskom zasedanju, 19. maja. Za datume liturgijskog spomena i praznovanja svetog vladike Nikolja odredjeni su dan njegovog upokojenja 18/5. mart, i dan prenosa njegovih svetih mostiju iz Amerike u Srbiju, 3.maj/20. april.

    - U dane proslave Vaskrsenja Hristovog i na praznik svete brace Kirila i Metohija, danas, braco i sestre, proslavljamo i svetog oca naseg Nikolaja, episkopa koji je svojim zivotom, svojom verom, propovedima i knjizevnim radovima delovao u narodu nasem kao apostol i prvosvestenik. Zna se da je zbog toga podneo i stradanje u logoru. Imamo ga zasta proslavljati i moliti da nam on, koji je pred licem Gospodnjim, pomogne u ovim ovako teskim vremenima u celom svetu, a i kod nas, da budemo dorasli svom vremenu, svojim duznostima i da budemo dostojni imena, po veri pravoslavnoj hriscanskoj i po svome poreklu, svojim precima. Vera nasa nije samo znanje i istina. To znanje treba da udje i u vladanje, postupanje, ophodjenje prema svima ljudima - porucio je patrijarh Pavle u besedi posle kanonizacije vladike Nikolaja.
    Pored vise hiljada vernika iz cele Srbije, sluzbi su prisustvovali prestolonaslednik Aleksandar i princeza Katarina Karadjordjevic, srpski ministar vera Vojislav Milovanovic i clanovi Krunskog saveta. Osim ministra Milovanovica, niko drugi od predstavnika republicnih i vlasti SCG, nije bio na kanonizaciji vladike Nikolaja.
    Vladika Nikolaj (1880-1956) smatra se jednim od najvecih srpskih teologa, ne samo u 20. veku, nego u celikupnoj istoriji SPC. Visokodostojnik sirokog i briljantnog obrazovanja, veliki govornik i crkveni diplomata, kao epikop sluzio je u Ohridu i Zici. Posle Drugog svetskog rata koji je proveo u internaciji i logoru Dahau, ziveo je u progonstvu u SAD, gde se i upokojio. Zbog jasnog antikomunistickog stava i sluzenja opela Dimitriju Ljoticu, posleratne jugoslovenske vlasti stavile su ga na listu drzavnih neprijatelja. Njegova dela su zabranjivana, a osporavanje i kontraverza oko njegovih politickih stavova u sprskoj jos uvek traju. Od svih srpskih posleratnih politickih prognanika, vladika Nikolaj se, ipak, prvi "vratio" u otadzinu. Njegove mosti prenete su iz Amerike u Lelic 1991.
    godine, od kada se nad njima citaju molitve bolesnima i svima kojima je potrebna pomoc, vrse molebani i pevaju tropari.
    Jelena Tasic

GLAS JAVNOSTI, Nedelja, 25. 5. 2003.

U hramu Svetog Save na Vračaru juče obavljena svečana kanonizacija episkopa ohridskog i žičkog

Vladika Nikolaj 77. Srpski svetac

Veličanstvenom crkveno-narodnom sabranju prisustvovalo više hiljada vernika

Vladika ohridski i žički Nikolaj Velimirović juče je svečano uveden u kalendar Svetih Srpske pravoslavne crkve i proglašen za 77. srpskog sveca. U prepunom hramu Svetog Save na Vračaru svečanu kanonizaciju na sabornoj liturgiji obavili su Njegova svetost patrijarh srpski gospodin Pavle sa svim arhijerejima, brojnim sveštenstvom i monaštvom SPC. Ovaj značajni čin pratio je hor "Mokranjac" pri hramu Svetog Save i pevačko društvo iz Šapca.

Ćivot sa moštima vladike Nikolaja prenet je juče iz istoimenog hrama u selu Lelić kod Valjeva, gde vladika počiva, u spomen-hram na Vračaru. Motorizovana litija, kolona automobila i autobusa, duga nekoliko kilometara, koju je pratila policija sa četiri vozila, iz rodnog sela novog srpskog sveca pošla je u 5.30 sati, a u mali hram Svetog Save stigla je dva sata kasnije.

"Litija je bila veličanstvena i veoma dirljiva. Narod nas je dočekivao čitavim putem od Valjeva do Beograda, pozdravljao, krstio se i priključivao koloni. Ćivot sa vladikom Nikolajem vožen je u specijalnom kombiju, a u litiji smo nosili više vladikinih slika", rekao je za "Glas javnosti" protođakon Ljubomir Ranković, urednik "Glasa crkve" iz Valjeva.

Od Simeona do Nikolaj

Prema hronologiji, prvi svetac je sveti Jovan Vladimir, zetski kralj, koji je živeo u desetom veku, ali je prvi kanonizovan Simeon Mirotočivi (Stefan Nemanja), rodonačelnik dinastije 1205. godine. Među svecima su i Sveti Sava, knez Lazar, kraljevi Dragutin i Milutin, Brankovići, sveti Vasilije Ostroški, Joanikije Devički… U imenoslovu Svetih Srba do sada je uvedeno 77 ličnosti. Među pribrojanim svecima najviše je arhijereja SPC - 29, zatim monaha, podvižnika, isposnika i mučenika - 27 i careva, kneževa i despota - 21.
Pored pojedinačnih praznika svetih srpskog roda, postoje i dva zbirna ili saborna praznika - Sabor Srba svetitelja, gde su uglavnom arhijereji SPC i Sabor Srba svetih mučenika, gde su svi Srbi koji su postradali za veru Hristovu od Kosova do danas.

Ćivot sa moštima vladike Nikolaja dočekalo je nekoliko hiljada ljudi, koji su nestrpljivo stajali u manastirskoj porti želeći da celivaju i poklone se moštima "najvećeg Srbina posle Svetog Save", kako je vladiku Nikolaja nazvao vladika ćelijski ava Justin Popović. Oko 8.30 sati kovčeg je prenet u veliki Svetosavski hram, a sveta arhijerejska liturgija počela je pola časa kasnije pevanjem tropara i kondaka vladiki Nikolaju.

Okupljeni oko časnog prestola u oltaru hrama, velikodostojnici SPC - patrijarh Pavle, mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, sve vladike, brojni igumani, bratstvo i sestrinstvo iz manastira Dečana, Žiče, Lelića, i mnogih eparhija SPC - bogoslužili su u slavu proslavljenog srpskog vladike. U ovom, najsvetijem mestu u hramu, dominirala je monumentalna ikona vladike Nikolaja, dimenzija pet sa tri metra, postavljena između ikona Isusa Hrista i Presvete Bogorodice.

Oko njih su bile i manje ikone na kojima je vladika Nikolaj predstavljen kao svetac i arhijerej. Za vreme bogosluženja, vladike žički Atanasije i šabačko-valjevski Lavrentije doneli su još jednu veliku ikonu vladike Nikolaja, koja je bila kraj ćivota, u oltar hrama, čime je potvrđena kanonizacija i proglašenje za svetitelja.

Potvrđujući davnašnju narodnu želju da vladiku Nikolaja proglasi za sveca, arhijereji SPC su 19. maja, na redovnom Svetom arhijerejskom Saboru, doneli odluku o kanonizaciji. Prema kanonu SPC, ovaj čin je potvrda kulta od strane Crkve da je ličnost o kojoj reč kao sveti zaživeo u narodu.

Svečanu Povelju o proglašenju pročitao je vladika šumadijski Jovan. Naglašavajući da je odluka o pripajanju vladike Nikolaja kalendaru Svetih doneta radi duhovnog dobra i napretka svete saborne i apostolske Crkve, vladika Jovan je istakao da je vladika Nikolaj proslavio Boga svojim životom i delom.

Ćivot sa svetim moštima vladike Nikolaja, prekrivenim vladičanskim odeždama, bio je izložen u centralnom delu hrama (naosu). Dok je trajalo bogosluženje, ali i sve do kasnih večernjih sati, vernici su prilazili sa velikom ljubavlju i poštovanjem, klanjali se, krstili i celivali svete mošti, ostavljajući cveće i razne relikvije... Na poklonjenje senima novoustanovljenog srpskog svetitelja mnogi roditelji dovodili su decu i bebe u kolicima.

U svečanom špaliru od ulaza hrama do oltara stajali su devojke i mladići odeveni u crkvenu i srpsku narodnu nošnju. Među više hiljada ljudi, koji su sa svećama i vladičinim slikama stajali u hramu, bili su i ministar vera u Vladi Srbije Vojislav Milovanović, koji je i protoneimar Hrama, kao i prestolonaslednik Aleksandar Karađorđević sa suprugom Katarinom.

Posle svečane kanonizacije na veličanstvenom crkveno-narodnom sabranju, poglavar SPC patrijarh Pavle blagosiljao je okupljene vernike, poručivši im da proslavljaju novog srpskog svetitelja.
Ćivot sa moštima vladike Nikolaja vraćen je kasno sinoć u njegovu zadužbinu u selu Lelić.

Za datume liturgijskog spomena i praznovanja vladike Nikolaja određeni su dan njegove smrti - 18. mart, odnosno dan prenosa moštiju iz Libertvila (SAD) u Srbiju - 3. maj.