OBELEŽENA GODIŠNjICA UBISTVA KRALjA ALEKSANDRA PRVOG

Oplenac, 9. oktobar 2003 – Povodom obeležavanja šezdeset devet godina od ubistava Kralja Aleksandra Prvog, danas je u crkvi Svetog Đorđa na Oplencu služena sveta arhijerejska liturgija i parastos, koju je služio Njegovo Preosveštenstvo Episkop šumadijski Gospodin, Jovan uz sasluženje sveštenstva šumadijske Eparhije i uz pojanje hora ''Oplenac''.

Ispred Nj.K.V. Prestolonaslednika Aleksadnra II, Princeze Katarine i kraljevića Petra, Aleksandra i Filipa, pomenu su prisustvovali članovi Savetodavnih tela Krune koji položili venac i odali poštu blaženopočivšem Kralju.

Devetog oktobra 1934, u Marseju, na početku zvanične posete prijateljskoj Francuskoj, mučki je ubijen kralj Jugoslavije, Aleksandar I Karađorđević. Zajedno s njim u atentatu je stradao i francuski ministar spoljnih poslova Luj Bartu. Ubice su, pod patronatom fašističke Italije i saradnju autoritarne Mađarske bili hrvatske ustaše i bugarski ekstremisti iz VMRO-a. Kralj Aleksandar, garant mira na Balkanu i uspešni graditelj evropske budućnosti Kraljevine Jugoslavije, pao je kao prva žrtva fašizma na braniku slobodne zajednice evropskih naroda. Atentatom na kralja Aleksandra bila je okončana epoha mira u međuratnoj Evropi i najavljen zloslutni prodor fašizma i nacizma.

Njegovom smrću bile su najrečitije opovrgnute optužbe i s krajnje levice i s krajnje desnice da je njegov lični režim, zaveden 6. januara 1929, da bi se sačuvalo jedinstvo države, bio jedna ''monarho-fašistička diktatura''. Još su manje zasnovane optužbe da je stvaranjem banovina poništio istorijske tradicije Crne Gore, svoga zavičaja. Naprotiv, stvaranjem Zetske banovine, obnovio je po zamislima svoga dede po majci kralja Nikole, Crnu Goru u onim granicama koje je i sam priželjkivao poslednji crnogorski kralj.

Kralj Aleksandar je bio vladar s velikim ugledom u Evropi i u svetu, iskreno ožaljen u svim prestonicama demokratskih država, a njegova smrt je u Jugoslaviji bila dočekana najpre s nevericom, a zatim i s ogromnom tugom. Posmrtne ostatke velikoga kralja, od Splita do Beograda, a zatim i do crkve na Oplencu, su spontano, čitavim putem uz železničku prugu, klečeći ispratile stotine hiljada građana, svesne njegove državničke veličine i velikog gubitka za zemlju.

Kralj Aleksandar nije bio samo Veliki Ujedinitelj koji je 1918 stvorio zajedničku državu Srba, Hrvata i Slovenaca, nego i veliki graditelj sistema bezbednosti na Balkanu - arhitekta Male Antante 1921, odbrambenog saveza novih demokratskih država (Kraljevina SHS, Rumunija i Čehoslovačka) protiv revizionističkih težnji onih poraženih u Prvom svetskom ratu, graditelj Balkanskog pakta 1934 (savez Jugoslavije, Rumunije, Turske i Grčke), kojim se težilo uspostavljanju trajnog mira i dobrosusedskih odnosa u regionu. Iznad svega, Kralj Aleksandar je bio pouzdana brana nadirućoj opasnosti od fašizma. Svojim grandioznim državničkim radom kralj Aleksandar je udario temelje perpsektivi regionalne saradnje koja se tek danas, u znatno povoljnijim međunarodnim okolnostima, ostvaruje na način koji je, u svojoj državničkoj viziji, zamislio pre više od sedamdeset godina.

Njegovi politički neprijatelji koji su mu zamerali na autoritarnom načinu vladavine nisu bili prijatelji demokratije, nego su nastojali da unište državu čija je on bio personifikacija i u kojoj su Srbi živeli pod zajedničkim državnim krovom. Kralj je svoj lični režim smatrao privremenom merom, nužnom da se očuva jedinstvo zemlje u čije su temelje bili ugrađeni životi preko milion Srba, i da se država odbrani od spoljnih opasnosti.

Kralj Aleksandar je, povrh toga, bio i veliki zagovornik modernizacije zemlje, pokretač ambicioznih ekonomskih projekata koji su imali za cilj da smanje postojeće socijalne razlike i neutrališu rastuće međunacionalne sukobe. Koncept ''narodnog jedinstva'' i ''jugoslovenske nacije'' proizašao je iz potrebe da se izbegne ono što nas je zadesilo dva puta posle njegove smrti – potonuće u krvave međunacionalne obračune s ogronim ljudskim žrtvama. Nedovoljno shvaćen u svom vremenu, suočen s prevelikim iskušenjima unutrašnjih sukoba i neotklonjivih spoljnih pretnji, kralj Aleksandar je ugradio svoj život u projekt koji je, preko Jugoslavije, bio najbrži put Srba i drugih južnoslovenskih naroda u evropsku porodicu naprednih i suverenih država.